ساختار نظام اقتصادی، زمین داری، تجارت و صنعت در عصر قاجار

زهرا یوسفی

کارشناسی ارشد تاریخ ، دبیر تاریخ مقطع متوسطه دوم دبیرستان فرزانگان2ساری .    yousefizahra47@Gmail.Com

فصلنامه پژوهش های کاربردی در مدیریت و علوم انسانی سال چهارم، شماره دوازدهم، پاییز1402، صفحات222 الی 229

چکیده

در این تحقیق به بررسی ساختار نظام اقتصادی، زمین داری، تجارت و صنعت در عصر قاجار پرداخته ایم. روش تحقیق روش تاریخی- تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای است، ابتدا با جستجو در پایگاه ها و سایت های اینترنتی و بانک های اطلاعاتی و استنادی مانند پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران ، SID ، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی ، تبیان ، مگ ایران و با استفاده از کلمات کلیدی تحقیق حاضر که شامل : عوامل اجتماعی، عوامل فرهنگی و اقتصادی، صنعت ایران، صنعت اروپا، دوره قاجاریه می باشد در بین منابع مختلف با توجه به موضوع انتخابی و تحقیقات انجام شده است. ابزار گردآوری اطلاعات از طریق فیش‌برداری از منابع بود. بدین صورت که بعد از مأخذشناسی و گردآوری منابع مطالب موردنیاز استخراج و در فیش ثبت شد. روش تجزیه و تحلیل و بررسی اطلاعات نیز به صورت تاریخی–  تحلیلی می‌باشد. صنعتي شدن يکي از اصلي ترين عوامل در ساخت اقتصاد جهان است و ارتباط مستقيمي با مساله توسعه يافتگي داشته است و رهايي از وابستگي و عقب ماندگي را به دنبال دارد. صنعتي شدن روندي پويا و بلندمدت است. انقلاب صنعتي در گوشه اي ديگر از دنيا اتفاق افتاده است و کشورهایی مانند کشور ما راهی جز دنباله روي و پيروي از تغییرات این انقلاب را نداشتند و همین امر موجب پیدایش دوره هاي متعدد سياسي در ایران گردید. عصر قاجار، دوره تعامل گسترده ايران با دنياي غرب بود كه موجب آشنايي ايرانيان با علوم نوين و تأسيس كارخانه هاي جديد و از سوي ديگر دوران بسط سلطه بيگانگان بر كشور بوده است. اگر چه در تبیین موانع توسعه ایران در عصر قاجار، تحقیقات متعدّدی انجام شده، اما صنعتی شدن به عنوان محور توسعه، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. لذا هدف پژوهش حاضر، بررسی ساختار نظام اقتصادی، زمین داری، تجارت و صنعت کشور ایران در عصر قاجار می باشد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است عملکرد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کنشگران داخلی اعم از حکومت ها و سلسله های متعدّد به عنوان عوامل داخلی و همچنین عملکرد بازیگران صحنه جهانی در خارج از ایران به عنوان عوامل خارجی، وجود حکومت استبدادی؛ جدال داخلی و نبود امنیت جهت سرمایه گذاری؛ نبود شایسته سالاری و حذف نخبگان از صحنه سیاسی کشور؛ نداشتن آگاهی و شعور سیاسی مردم و حاکمان ، از جمله موانع سیاسی اصلی در راه قدم گذاشتن ایران در مسیر صنعتی شدن در زمان قاجار بوده است

واژگان کلیدی: عوامل اجتماعی، عوامل فرهنگی و اقتصادی، صنعت ایران، صنعت اروپا، دوره قاجاریه

اشتراک گذاری در: